CNC Freze Tezgahında Kullanılan Çevrimler

CNC Freze tezgahında kullanılan çevrimler sayesinde programın daha kısa ve çabuk yazılması nedeniyle çok tercih edilir, bu yüzden üretimde her zaman çevrimler kullanılmıştır.

G16

Polar coordinat

G16 – G81 x..y..r..z..f..

G81

Doğrusal nokta delik delme çevrimi

G81 x….y…z…r…f…

G82

Geçici bekleme zamanlı delik delme çevrimi

G82 x….y…z…r…p…f…

G83

Kademeli talaş kırarak delik delme çevrimi

G83 x….y…z…r…Q…f…

G84

Klavuz (diş) çekme çevrimi

G84 x….y…z…r…f…

X.x ekseni komut değeri, Yy ekseni komut değeri Zz ekseni komut değeri R güvenlik mesafesi P delik sonunda bekleme mili saniye Q: Gagalama(derin delikler için. mikron cinsinden ilerleme

G15 -G16 Polar coordinat

G15 kapatır. G16 komutu açar. Açılı delik delme işlemlerinde kullanılır. örnek yazılım.

G16

G81 x..y..r..z..f..

G15

Proğram

O0001;

G90G80G49G40;

T1M6M3S2500;

G0G90G56X0Y0;

G43H1Z5;

G16;

G81X15Y0R5Z-8F300 M8;

X15 Y45;

Y90;

Y135;

Y180;

Y225;

Y270;

Y315;

G15;

G0 Z200;

G91G28X0Y0;

M30;

Proğram.2

O0001;

G90G80G49G40;

T1M6M3S2500;

G0G90G56X0Y0;

G43H1Z5;

G16;

G81X15Y0R5Z-8F300 M8;

G91 Y45;

Y45;

Y45;

Y45;

Y45;

Y45;

Y45;

G15;

G0 Z200;

G91G28X0Y0;

M30;

Yukarıdaki örneklerde G90 ve G91 kodlarında polar koordinat (coordinat) çevrimi yazılmıştır. X malzemenin yarı çapı ( R ) Yise deliklerin aralarındaki açı değeridir. Yukarıdaki örnekte Y (açı) 45 derecedir. Bu değeri 360 / 8 =45 değeri çıkar. Yani delik sayısını 360′ a böldüğümüzde açıyı buluruz.Örneğin 50 çapına 7 adet delik delinecekse .Programa yarı çapı 25 yani X25 Y ise 360 / 7=51.429 Programda başlangıç ilk delik G16 G81 X25 Y51.429 olarak işleme başlanır 7.son delik ise Y 308,571olarak delikler delinir. Delik arası açıları 51,429.. Ayrıca G16 G81 X25 Y51.429 ilk delikten sonra G91 Y51,429 K6 tekrarı yazdığımızda 6 delik deler ve işlemi bitirir.Son olarak G15 kodu ile polar koordinatı kapatırız. Not : Burada karıştırılmaması gereken iş parçasının yarı çapı değil, deliklerin delineceği yarıçap alınır, iş parçasının yarı çapı 80 ise ama delikler 60 çapına delinecekse deliklerin bulunduğu çap alınır. Bütün animasyonları tekrar izlemek için mausunuza sağ tıklayın ve ‘ play ‘ tuşlayın

 

G81 Doğrusal delik Delme komutu
G80 komutu delme çevrimlerini kapatır.G81 komutu ile tezgah istenilen ölçü ve verilen F hızında delik deler. G81 komutu ile boyları kısa olan delikleri veya daha yumuşak malzemeyi ve ayrıca havşa açma işlemlerini rahat yaparız. Programda G81 yazılışı şöyledir. G81 X..Y..Z..R..F.. komutu ile takım tezgah hareket eder.
Program yazılışı
O0005;
G90 G80 G40 G49;
T1M6;
G0 G90 G55 X20 Y-15;
G43 H1 Z5 M3 S2500 M8;
G81 X20 Y-15 Z-8R5 F300;
X-10;
X-30;
X-20 Y20;
X0 Y20;
X30 Y20;
G80G0Z200
G91X0Y0
M30;

G82 geçici bekleme zamanlı delik delme
G82 kodu verildiğinde tezgah verilen değer ve F hızında delme G81 gibi delme işlemi yapar. G81 ‘den farkı ise delik sonunda verilrn süre kadar beklemesidir. bu süre programa P harfi ile yazılır ve birimi mili saniyedir. Proğram başlangıcı ise G82 X..Y..Z..R.P..F.. G80 komutu kapatır.
Program yazılışı

O0005;

G90 G80 G40 G49;

T1M6;

G0 G90 G55 X20 Y-15 M8;

G43 H1 Z5 M3 S2500;

G82 X20 Y-15 Z-8 R5 P1000 F300;

X-10;

X-30;

X-20 Y20;

X0 Y20;

X30 Y20;

G80G0Z200

G91X0Y0

M30;

G83 Kademeli Talaş kırarak (gagalama) delik delme çevrimi

 

G83 kodu ile derin olan delikleri deleriz. Derin deliklerde talaş biriktiği için boşaltılması gerekir. Takım dönerken yukarı kaldırıldığında talaşıda dışarı atar. G83 koduna verilen bir komutla takım bir miktar deler ve biriken talaşı atmak için emniyet mesafesine çıkar ve tekrar delmeye devam eder böylelikle takım içerideki talaşı atar ve kırılmadan işlemi tamamlar. Q koduna verdiğimiz değerle bir miktar gider ve tekrar yukarı çıkar. Örneğin 20mm bir plaka delerken Q5 dediğimizde tezgah 5 mm deler ve talaşı atmak için emniyet mesafesine gelir ve tekrar delmeye devam eder. Bu işlemi (20/5=4) 4 defa tekrarlar ve delme işlemini bitirir Program da yazılışı şöyledir. . G83.X..Y..Z..Q..R..F.. G80 komutu ile iptal edilir.

Program yazılışı

O0005;

G90 G80 G40 G49;

T1M6;

G0 G90 G55 X20 Y-15;

G43 H1 Z5 M3 S2500 M8;

G83 X20 Y-15 Z-10R5 Q5 F300;

X-10;

X-30;

X-20 Y20;

X0 Y20;

X30 Y20;

G80G0Z200

G91X0Y0

M30;

G84 Klavuz çekme çevrimi

CNC işleme merkezlerinde klavuz ( diş) çekme işlemlerini G84 komutu ile uygularız. Belirtilen R (güvenlik) noktasına kesme ilerlemesi ile dönerek gider. İstenirse G98 komutu ile R noktasına daha hızlı gider. Diş çekmede F (ilerleme) değerini bulmak için F=SxHatve Örneğin: S200 ve hatve (adım) 1,5 ise F=300 olur. Diğer taraftan sabit diş çekme çevrimi (Rıgıt tappıng) de kullanabiliriz. Yüksek hızda ve hassas dişleride çekebiliriz G84 fonksiyonundan farkı diş boyu sonunda iş milinin durması ve sonra ters yönde dönmesidir. M29 ve devir( S ) verildikten sonra G95 komutu açılır. G94 komutu iptal eder. G95 ( ilerleme hızı = milimetre /devir ) Bu fonksiyonda S komutu ( iş mili devri ) verilmeli ve F kesme ilerlemesi diş hatvesi olarak girilmelidir.

Program yazılışı

O0005;

G0 G90 G80 G40 G49;

T4M6 (M10 klavuz);

G0 G90 G55 X45 Y25;

G43 H4 Z5 M3 M8;

M29 S500;

G95 ;

G84 X45 Y25 Z-10 R5 F1(hatve) ;

X20;

X0;

X-30;

X-40 Y-20 ;

X-10 ;

X10

X40

G94 ;

G0 Z200 ;

G91 G28 X0 Y0 ;

M30 ;

 

 

CNC İŞLEME MERKEZLERİNDE PROGRAMLAMA

 

     M Fonksiyonları ( Yardımcı Fonksiyonlar ) :

 

İş milinin sağa veya sola doğru döndürülmesi veya durdurulması, takım değiştirilmesi, soğutma suyunun açılıp kapanması gibi işlemler M-FONKİSYONLARI vasıtasıyla yaptırılır.

M Fonksiyonu M adresi ve bunu takip eden iki ya da üç rakamlı bir sayıdan meydana gelir.

Her bir M kodunun yapacağı iş için tezgâh üretici firması tarafından verilen M-Fonksiyonları listesine bakılmalıdır.

M fonksiyonlarından bazılarının işlevleri aşağıda tanımlanmıştır

 

M0 : Program durdurma. Programın işlemesi durur. Mevcut kalıcı komutlar geçerlidir. Otomatik çalıştırma ( Cycle Start  ) tuşuna basıldığında program kaldığı yerden devam eder.

 

M1 : İsteğe bağlı program durdurma. M0 komutu gibidir. Operatör paneli üzerindeki OPTIONAL STOP düğmesi açık konumda ise program durur. Kapalı konumda ise komut yokmuş gibi devam eder. Bu komut daha ziyade her takımın işi bittiğinde ( düğme aktif konumda ise ) işleme kontrolü yapılabilir.

 

M2 : Program sonu – Programın sonuna konur  ve programın bittiğini belirtir. Ancak bu komut verildiğinde otomatik olarak program başa geçmez . Operatör programı başa almalıdır.

 

M3 : İş mili motorunu saat yönünde döndürür.

 

M4 :  İş mili motorunu saat yönünün tersine döndürür.

 

   M5 : İş mili motorunu durdurur.

 

M6 :  Takım değiştirme komutu.

               Kullanımı :                                           T1 M6 ……………..1 nolu takımı çağırır.

T2 M6 ……………..2 nolu takımı çağırır.

 

M8 : Soğutma suyunu açar.

 

M9 : Soğutma suyunu kapatır.

 

M13: İş milini M3 yönünde döndürürken soğutma suyunu açar.

 

 M14 : İş milini M4 yönünde döndürürken soğutma suyunu açar.

 

M30 : Program sonu. Programın sonuna konur ve M2 gibidir. Ancak program otomatik olarak başa geçer ve çalışmaya hazır durumda bekler.

 

M98 : Alt program çağırma komutudur. M98 P….; Buradaki P ile program numarası verilen alt program çağrılır.

 

M99 : Alt programın sonu. Alt programın sonuna yazılır ve programın bittiğini belirtir. Bu komuttan sonra M98 ile çağrılan ana programda bir alt bloğa dönülür.

 

              İŞLEME MERKEZİ M KODLARI ( ATC TİPİ )

 

M KODU      AÇIKLAMA UYGULAMA
M0 PROGRAM DURDURMA
M1 İSTEĞE BAĞLI PROGRAM DURDURMA TAKIM ARASI ÖLÇÜM
M2 PROGRAM SONU
M3 İŞ MİLİ SAAT İSTİKAMETİNİDE DÖNER
M4 İŞ MİLİ SAAT İSTİKAMETİNİN TERSİ DÖNER
M5 İŞ MİLİ STOP
M6 OTOMATİK TAKIM DEĞİŞTİRME
M7 HAVAYI AÇ
M8 SOUTMA SUYUNU AÇ
M9 SOUTMA SUYUNU KAPAT
M10 4. EKSENİ AÇ
M11 4. EKSENİ KAPAT
M13 M3+M8
M14 M4+M8
M19 İŞ MİLİ POZİSYONLU DURDUR
M29 KILAVUZ ÇEKME ( RIGIT TAPPING ) KILAVUZ TUTUCUSUZ
M30 PROGRAM SONU
M51 TAKIM İÇİ SU VERME
M62 TALAŞ KONVEYÖRÜ AÇ OPSİYONEL
M63 TALAŞ KONVEYÖRÜ AÇ ( HELİSEL TİP )
M64 TALAŞ KONVEYÖRÜNÜ KAPAT
M70 AYNALAMA KAPALI
M71 X EKSENİ KARŞI AYNA GÖRÜNTÜSÜ AÇIK
M72 Y EKSENİ KARŞI AYNA GÖRÜNTÜSÜ AÇIK
M73 Z EKSENİ KARŞI AYNA GÖRÜNTÜSÜ AÇIK
M98 ALT PROGRAM ÇAĞIRMA
M99 ALT PROGRAM SONU   

 

          İŞLEME MERKEZİ M KODLARI ( ŞEMŞİYE TİPİ )

 

M KODU      AÇIKLAMA UYGULAMA
M0 PROGRAM DURDURMA
M1 İSTEĞE BAĞLI PROGRAM DURDURMA TAKIM ARASI ÖLÇÜM
M2 PROGRAM SONU
M3 İŞ MİLİ SAAT İSTİKAMETİNİDE DÖNER
M4 İŞ MİLİ SAAT İSTİKAMETİNİN TERSİ DÖNER
M5 İŞ MİLİ STOP
M6 OTOMATİK TAKIM DEĞİŞTİRME
M7 TAKIM İÇİ SU VERME OPSİYONEL
M8 SOUTMA SUYUNU AÇ
M9 SOUTMA SUYUNU KAPAT
M13 M3+M8
M14 M4+M8
M19 İŞ MİLİ POZİSYONLU DURDUR
M29 KILAVUZ ÇEKME ( RIGIT TAPPING ) KILAVUZ TUTUCUSUZ
M30 PROGRAM SONU
M40 4. EKSENİ KAPAT
M41 4. EKSENİ AÇ
M45 TALAŞ KONVEYÖRÜNÜ AÇ
M46 TALAŞ KONVEYÖRÜNÜ KAPAT
M61 X EKSEN KARŞI AYNA GÖRÜNTÜSÜ KAPALI
M62 Y EKSEN KARŞI AYNA GÖRÜNTÜSÜ KAPALI OPSİYONEL
M64 4. EKSEN KARŞI AYNA GÖRÜNTÜSÜ KAPALI
M71 X EKSEN KARŞI AYNA GÖRÜNTÜSÜ AÇIK
M72 Y EKSEN KARŞI AYNA GÖRÜNTÜSÜ AÇIK
M74 4. EKSEN KARŞI AYNA GÖRÜNTÜSÜ AÇIK
M98 ALT PROGRAM ÇAĞIRMA
M99 ALT PROGRAM SONU

 

 

 

 

                İŞLEME MERKEZİ G KODLARI

 

G KODU                                                      AÇIKLAMA
G0 BOŞTA HIZLI İLERLEME
G1 DORUSAL KESME HIZIYLA İLERLEME
G2 SAAT YÖNÜNDE DAİRESEL HAREKET
G3 SAAT YÖNÜNÜN TERSİNDE DAİRESEL HAREKET
G4 BEKLEME ZAMANI
G10 PROGRAMLANABİLİR BİLGİ GİRİŞİ VE DEĞİŞTİRME
G17 X-Y ÇALIŞMA YÜZEYİ SEÇİMİ
G18 X-Z ÇALIŞMA YÜZEYİ SEÇİMİ
G19 Y-Z ÇALIŞMA YÜZEYİ SEÇİMİ
G20 İNÇ ÖLÇÜ SİSTEMİ
G21 METRİK ÖLÇÜ SİSTEMİ
G28 REFERANS NOKTASINA DÖNÜŞ
G30 2. REFERANS NOKTASINA DÖNÜŞ
G31 ATLAMA FONKSİYONU
G40 TAKIM ÇAPI ( D ) KOMPANZASYONU İPTALİ
G41 TAKIM ÇAPI ( D ) KOMPANZASYONU SOL
G42 TAKIM ÇAPI ( D ) KOMPANZASYONU SAĞ
G43 TAKIM BOYU  KOMPANZASYONU + YÖNDE
G44 TAKIM BOYU KOMPANZASYONU – YÖNDE
G49 TAKIM BOYU KOMPANZASYONU İPTALİ
G52 İŞ PARÇASI KORDİNATINI DEĞİŞTİRME VE İPTALİ
G54-G59 İŞ PARÇASI KORDİNAT SİSTEMİ TANIMLAMA
G65 KULLANICI PROGRAMI ( CUSTOM MACRO ) KOMUTU
G66 KULLANICI PROGRAMI ÇAĞIRMA
G67 KULLANICI PROGRAMI ÇAĞIRMA İPTALİ
G73 DERİN DELİK DELME ÇEVRİMİ – GAGALAYARAK
G74 TERS DİŞ ÇEKME ÇEVRİMİ
G76 DELİKTE ÇAP İŞLEME ( BÜYÜTME ) ÇEVRİMİ
G80 ÇEVRİM İPTALİ
G81 PUNTA AÇMA VE DELİK DELME ÇEVRİMİ
G82 DELİK DELME ÇEVRİMİ
G83 DERİN DELİK DELME ÇEVRİMİ – GAGALAYARAK
G84 DİŞ ÇEKME ÇEVRİMİ
G84.2 SABİT DİŞ ÇEKME ÇEVRİMİ ( RİGİD TAPPİNG )
G84.3 SABİT TERS DİŞ ÇEKME ÇEVRİMİ ( RİGİD TAPPİNG )
G85 ÇAP İŞLEME ÇEVRİMİ
G86 ÇAP İŞLEME ÇEVRİMİ
G87 TERSTEN ÇAP İŞLEME ÇEVRİMİ
G88 ÇAP İŞLEME ÇVRİMİ
G89 ÇAP İŞLEME ÇVRİMİ
G90 MUTLAK ÖLÇÜM
G91 ARTIMSAL ÖLÇÜM
G92 İŞ PARÇASI KORDİNATINI KAYDIRMA
G94 İLERLEME MİLİMETRE / DAKİKA
G95 İLERLEME MİLMETRE / DEVİR
G98 ÇEVRİMDE BAŞLANGIÇ – BİTİŞ EMNİYET NOKTASI
G99 ÇEVRİMDE BAŞLANGIÇ – BİTİŞ TANIMLANAN NOKTA

 

PROGRAMDA KULLANILAN HARFLERİN ANLAMI

 

S: DEVİR

 

F : İLERLEME

 

R : RADİUS VE PARÇAYA YAKLAŞMA EMNİYET MESAFESİ

 

T : TAKIM

 

Q : GAGALAMA MİKTARI

 

P : BEKLEME ZAMANI ( MİLİSANİYE ) VE ALT PROGRAM ÇAĞIRMA KODU

 

L : TEKRAR SAYISI

 

N : BLOK SATIR NUMARASI

 

H : TAKIM BOY OFFSET KODU

 

D : TAKIM ÇAP OFSET KODU

 

X, Y, Z : EKSEN BELİRLEME KODLARI

 

I, J, K : DAİRE MERKEZİ BELİRTME KODLARI

 

O : PROGRAM NO KODU