Döküm, 3 boyutlu nesnelerin, eriyik hale geçebilen hammaddelerinin cismin ters imajı olan kalıba dökülerek, katı hale getirilmesi ile biçimlendirilmesi işlemidir. Tarihte bilinen en eski kalıp yönteminin çamurdan yapılan tuğlalar olduğu düşünülmektedir.Ancak günümüzde, neredeyse her madde kalıplanabilir ve döküm metodu ile biçimlendirilebilir. Özellikle metallerin biçimlendirilmesi kesme ve oyma ile hayli zor olduğundan kalıba alınarak biçimlendirilmeleri gerekmektedir. Döküm, kalıplama süreçlerinin tamamına verilen isimdir. Yani işlemin değil, imalat sürecinin bütününe verilen isimdir. Kalıplama ise, cismin şeklini veren biçimin hazırlanması için gerçekleşen süreçtir. Kalıplama farklı yöntemlerle yapılabilir.

Makine ile kalıplama, el ile kalıplama, organik bağlayıcılı kalıplama, inorganik bağlayıcılı kalıplama, vakum kalıplama ve manyetik kalıplama, yöntem ana başlıklarıdır. Model ile kalıplama, Basınç ile kalıplama, sarsma ve itme ile kalıplama gibi alt başlıklar yer almakta olup, cismin ve materyalin mahiyetine göre yöntem değişmektedir.
Plastik, mineral, silikon, demir ve çelik başta olmak üzere hemen her endüstri ürünü kalıplama yolu ile biçimlendirilir. Kalıbın hazırlanması esasen bir ters mühendislik işidir. Ortaya çıkarılması düşünülen cismin modeli kalıba uygulanır ve kalıplamaya uygun materyalden kalıp oluşturulur. Seri imalat ve düşük fire oranı için kalıplama sanayinin vazgeçilmez unsurlarındandır. Zira eriyik forma getirilebilen bir hammadde var ise, onu keserek biçimlendirmek yerine kalıba almak çok daha doğru bir yöntemdir. Hatta günümüzde ahşap ürünleri dahi kalıplama ile imal edilmektedir.
Örneğin MDF, Sunta ve Laminat parke gibi ağaç bazlı ürünler, ahşabın toz forma getirildikten sonra, talaşın çeşitli kimyasallarla karıştırılıp, pres kalıplama ile yeniden biçimlendirilmesi sonucunda elde edilir. Bu sayede bir ağaçtan tek bir mobilya yapıp, artıkları zayi etmek yerine, ağacın her noktası kullanılmış olur ve çok sayıda eşya tek bir ağaçtan yapılabilir. Aynı durum metal için de söz konusu olabilse metalde kalıplama kullanılmasının asıl sebebi fire değil, metalin diğer metotlarla biçimlendirilmesinin çok zor, hatta imkansız oluşudur. Örneğin, bir rögar kapağının döküm dışında herhangi bir yöntemle üretilmesi korkunç maliyetlere yol açabilirken, ciddi bir zaman kaybı ortaya çıkar ve maliyet marjinal biçimde artar. Oysa bu tip ürünlerkalıplama ile saniyeler içerisinde kolayca üretilebilirler.

About Aykut Dirim

https://www.tasarimdanimalata.com